محمد کریمی: شاهد مشارکت بیش از 2 میلیون نفر در عرضه اولیه گروه پتروشیمی تابان فردا بودیم.

پس از عرضه اولیه سهام گروه پتروشیمی تابان فردا به‌عنوان بزرگ‌ترین عرضه اولیه تاریخ بازار سرمایه، در گفت‌وگویی با جناب آقای محمد کریمی، معاون اوراق بهادار کارگزاری خبرگان سهام، به بررسی جزئیات این عرضه اولیه پرداختیم.

ارزیابی شما از عرضه اولیه تابان و میزان استقبال سرمایه‌گذاران چیست؟

عرضه اولیه تابان را باید از چند بعد بررسی کرد. نخست، اندازه شرکت و حجم عرضه بود و دوم، میزان تقاضایی که بازار برای خرید سهام نشان داد. در برنامه اولیه مقرر شده بود ۴ میلیارد و ۶۸۷ میلیون و ۵۰۰ هزار سهم، معادل ۱.۵۶۲۵ درصد از سهام شرکت، عرضه شود؛ اما استقبال سرمایه‌گذاران باعث شد حجم عرضه به ۶ میلیارد سهم، یعنی ۲ درصد کل سهام شرکت، افزایش پیدا کند.

قیمت نهایی نیز در سقف دامنه اعلام‌شده یعنی ۱۲ هزار و ۸۰۰ ریال کشف شد. بنابراین ارزش سهامی که در این عرضه به بازار منتقل شد، بر مبنای قیمت کشف‌شده، ۷۶.۸ هزار میلیارد ریال یا حدود ۷.۶۸ هزار میلیارد تومان بود.

همچنین کریمی ادامه داد از منظر مشارکت نیز آمار قابل توجه است. طبق گزارش منتشرشده از سوی بورس تهران، ۲ میلیون و ۹ هزار و ۶۷۱ کد معاملاتی برای خرید تابان سفارش ثبت کردند و در نهایت یک میلیون و ۹۹۲ هزار و ۹۲۴ کد در فرآیند تخصیص قرار گرفتند. 

حداکثر مقدار تخصیص گزارش‌شده نیز ۳ هزار و ۶۹۷ سهم بوده است. این حجم مشارکت، به‌ویژه در کنار افزایش میزان عرضه در همان روز، نشان می‌دهد تقاضای قابل توجهی برای ورود به این سهم شکل گرفته بود.

نکته قابل توجه این است که معاون عملیات بازار بورس تهران نیز در جریان سفارش‌گیری اعلام کرد حجم تقاضا در کمتر از ۵۰ دقیقه از حجم اولیه سهام قابل عرضه عبور کرده بود. به همین دلیل، استقبال از تابان را می‌توان فقط از منظر تعداد کدها بررسی نکرد؛ سرعت شکل‌گیری تقاضا نیز شاخص قابل توجهی در این عرضه بود. 

آیا همین میزان مشارکت برای اینکه عرضه اولیه تابان را موفق بدانیم کافی است؟

تعداد مشارکت‌کنندگان شاخص مهمی است، اما به‌تنهایی معیار کافی برای قضاوت درباره موفقیت یک عرضه اولیه نیست.

 در ارزیابی حرفه‌ای باید مجموعه‌ای از متغیرها شامل عمق تقاضا، سرعت پوشش عرضه، قیمت کشف‌شده، کیفیت تخصیص، شرایط عمومی بازار در روز عرضه و در نهایت رفتار سهم بعد از ورود به معاملات عادی بررسی شود.

در مورد تابان یک علامت قابل توجه این بود که تقاضای ثبت‌شده در کمتر از ۵۰ دقیقه عرضه موجود را پوشش داد و در ادامه تصمیم گرفته شد تعداد سهام قابل عرضه از ۴.۶۸۷۵ میلیارد سهم به ۶ میلیارد سهم افزایش یابد. این تصمیم عملاً ظرفیت بیشتری برای پاسخ به تقاضای موجود ایجاد کرد.

در عین حال باید بین «تعداد متقاضیان» و «حجم ریالی تقاضا» تفکیک قائل شد. در گزارش‌های رسمی عمومی که تاکنون منتشر شده، تعداد مشارکت‌کنندگان مشخص است، اما حجم نهایی کل سفارش‌های ثبت‌شده به تعداد سهم به‌طور شفاف اعلام نشده است.

تابان از منظر دارایی‌ها و جایگاه صنعتی چه ویژگی‌هایی دارد؟

تابان فردا یک هلدینگ متمرکز بر زنجیره نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی است. بخشی از اهمیت این مجموعه به ترکیب پرتفوی آن بازمی‌گردد. صنایع پتروشیمی خلیج فارس، نفت سپاهان، پتروشیمی خارک، پتروشیمی مارون، پالایش نفت اصفهان، پتروشیمی زاگرس، نفت بهران و پتروشیمی شهید تندگویان از جمله شرکت‌های مهم حاضر در پرتفوی بورسی آن هستند.

در بخش غیربورسی نیز شرکت‌هایی نظیر پتروپالایش کنگان، شرکت ملی نفتکش ایران، پالایش نفت جی، فراسکو عسلویه و مجموعه‌های مرتبط دیگر قرار دارند. طبق اطلاعات ارائه‌شده پیرامون عرضه، بهای تمام‌شده پرتفوی بورسی شرکت حدود ۱۵ همت و ارزش روز آن در پایان مرداد حدود ۴۸۰ همت اعلام شده بود.

از سوی دیگر، آخرین صورت‌های مالی ۹ماهه منتشرشده در کدال نشان می‌دهد شرکت با سرمایه ثبت‌شده ۳۰۰ هزار میلیارد ریال، در دوره ۹ماهه منتهی به ۳۰ بهمن ۱۴۰۴ حدود ۹۹ هزار و ۷۸۸ میلیارد ریال سود شناسایی کرده است. بنابراین تحلیل سهام تابان باید هم‌زمان دارایی‌ها و جریان سودآوری هلدینگ را مورد توجه قرار دهد. 

یکی از دغدغه‌های سرمایه‌گذاران نقدشوندگی پس از عرضه است. چه تمهیداتی برای تابان در نظر گرفته شده است؟

طبق ارکان اعلام‌شده عرضه، صندوق سرمایه‌گذاری اختصاصی بازارگردانی خبرگان اهداف به‌عنوان بازارگردان تابان تعیین شده و مدیریت این صندوق نیز با کارگزاری خبرگان سهام است. بنابراین نقش مجموعه خبرگان با پایان روز عرضه تمام نمی‌شود و بخشی از مسئولیت عملیاتی از مرحله عرضه به مرحله بازارگردانی و کمک به شکل‌گیری معاملات منظم سهم منتقل می‌شود. 

یکی دیگر از سازوکارهای حمایتی، اختصاص اختیار فروش تبعی «هتابان۶۶» به خریداران روز عرضه است. قیمت اعمال این اختیار ۱۷ هزار و ۹۲۰ ریال و سررسید آن ۷ شهریور ۱۴۰۶ اعلام شده است. این ابزار برای سهامی که در روز عرضه اولیه خریداری شده‌اند، مطابق ضوابط اعلامی بورس عمل خواهد کرد. 

نقش کارگزاری خبرگان سهام به‌عنوان مدیر عرضه دقیقاً چه بوده است؟

در چنین عرضه‌ای کارگزار عرضه‌کننده حلقه اجرایی میان سهامدار عرضه‌کننده، بورس و سایر ارکان است.

برنامه‌ریزی عملیات عرضه، هماهنگی فرآیند ثبت سفارش، ارتباط مستمر با بورس تهران و سایر ارکان، مدیریت مسائل اجرایی و اطمینان از انجام صحیح فرآیند معاملاتی از جمله وظایفی است که در این پروژه دنبال شد.

البته باید تأکید کرد که وظایف مدیر عرضه با ارزش‌گذار، ناشر و متعهد خرید متفاوت است. در این عرضه شرکت سرمایه‌گذاری اهداف متعهد عرضه، تأمین سرمایه لوتوس پارسیان متعهد خرید و کارگزاری خبرگان سهام مدیر عرضه بود. 

در پایان چه توصیه‌ای به سهامداران جدید تابان دارید؟

همچنین در آخر کریمی اشاره کرد عرضه اولیه آغاز رابطه یک شرکت با بازار سرمایه است، نه پایان فرآیند تحلیل آن. طبیعتاً حضور بیش از دو میلیون کد معاملاتی و پوشش سریع عرضه قابل توجه است؛ اما سرمایه‌گذار برای تصمیم‌گیری درباره نگهداری یا افزایش سرمایه‌گذاری باید صورت‌های مالی، NAV، عملکرد شرکت‌های زیرمجموعه، پروژه‌های توسعه‌ای، وضعیت صنعت پتروشیمی و پالایش، سیاست تقسیم سود و ریسک‌های بازار را دنبال کند.

عرضه‌های اولیه ممکن است در مقاطعی با تقاضای بالای بازار مواجه شوند، اما سابقه مثبت عرضه‌های اولیه جای تحلیل بنیادی شرکت را نمی‌گیرد.
از نگاه ما، موفقیت واقعی عرضه تابان را باید در افق بلندتری سنجید.

موفقیت یک عرضه اولیه فقط با تعداد مشارکت‌کنندگان تعریف نمی‌شود؛ بلکه حاصل ترکیبی از قیمت‌گذاری منطقی، عمق و کیفیت تقاضا، تخصیص مناسب، نقدشوندگی پس از عرضه، شفافیت اطلاعاتی و در نهایت عملکرد شرکت برای سهامداران جدید است.

تابان با ابعاد دارایی‌ها و جایگاهی که در زنجیره نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی دارد، از این پس بیش از گذشته زیر نگاه بازار سرمایه خواهد بود و کیفیت عملکرد شرکت و زیرمجموعه‌های آن تعیین خواهد کرد که استقبال گسترده روز عرضه چگونه به اعتماد بلندمدت سهامداران تبدیل شود.